Co to dokładnie są te „indirect”, “incidental”, “consequential” czy “special” damages, które pojawiają się w klauzulach ograniczeń odpowiedzialności w prawie każdej umowie międzynarodowej?
Temat ten interesuje mnie od dawna. Swojego czasu udało mi się wyśledzić definicje niektórych z tych pojęć na gruncie prawa amerykańskiego w Uniform Commercial Code (UCC). Natomiast cały czas czułem pewien niedosyt w rozumieniu tego problemu – jak się okazało, słusznie. Dopiero niedawno, podczas poświęconego tematowi ograniczeń odpowiedzialności seminarium Union Internationale des Avocats w Pradze, problem ten wyjaśnili mi amerykańscy prawnicy. Z jednej strony cieszyli się jak dzieci, że jakiemuś prawnikowi z dalekiej Polski chciało się wertować ich UCC, z drugiej zaś kręcili głowami nad bezsensowną robotą, którą odwaliłem. Oni po prostu wszelkie definicje pojęć prawnych biorą ze swojej Biblii prawnej – Black’s Law Dictionary, regularnie stosowanej w postępowaniach sądowych, obecnie w 11 wydaniu (pierwsze pochodzi z 1891 r.). Oczywiście, natychmiast zaopatrzyłem się we wspomniany słownik.
Lećmy więc z poszczególnymi definicjami:
- „Consequential damages”: “Losses that do not flow directly and immediately from an injurious act but that result indirectly from the act. […] No discussion of consequential damages can be profitable unless we first define what we mean by this elusive concept. Admittedly, the concept is ambiguous and equivocal. […] Consequential damages typically embrace such indirect and uncompensated losses as good will, business profits, removal expenses and losses resulting from obstruction to light, air, view and access.”
- “Indirect damages”: “see: consequential damages”. (…dlatego nie mogłem znaleźć tej definicji w UCC, miło się w końcu dowiedzieć)
- „Incidental damages”: “1. Losses reasonably associated with or related to actual damages. 2. A seller’s commercially reasonable expenses incurred in stopping delivery or in transporting and caring for goods after a buyer’s breach, UCC § 2-710. 3. A buyer’s expenses reasonably incurred in caring for goods after the seller’s breach. […]”
- “Special damages”: “Damages that are alleged to have been sustained in the circumstances of a particular wrong. To be awardable, special damages must be specifically claimed and proved. […]”
Lista różnych typów odszkodowań (“damages”) w Black’s Law Dictionary ciągnie się na 5 stron słownikowej drobnej czcionki. Przytoczę jeszcze jedną definicję, moją zdecydowanie ulubioną:
- „Hedonic damages”: “Damages that attempt to compensate for the loss of the pleasure of being alive. Such damages are not allowed in most jurisdictions. – Also termed (erroneously) hedonistic damages”.
Czyli nie mogę spodziewać się żadnych „hedonic damages” za studiowanie Black’s Law Dictionary w niedzielny poranek . Satysfakcja intelektualna będzie jedyną rekompensatą.
